Narrator 2 Израил халқы қандай мақул ис қылды екен? Израил халқы қылыу керек болған ис бул Қудайдың ерки еди. Қудай Гиво халқын жазалауды Израил халқына тапсырды. Гиво халқы қандай гүнасы ушын жазаланбағшы дейсизбе? Өткен сапарғы сәубетимизди тыңлаған болсаңыз, Гиволық Бениямин қәуиминдеги бузық адамлар бир гүнасыз кисиниң хаялын зорлап оның өлимине себепши болды. Бул Қудайдың ғәзебин келтирди. Израил халқы бул хаққында еситип, оларға қарсы хүжим қылыуға келисип алды. Бирақ мениң жүрегиме тасийр қылғаны, бул исти ғәзепленип, ойланбай ислегени жоқ. Хүжим қылыуға шешим қылар екен, Қудайдың еркин билмекши болды. Олардың хәммеси бир жерге жыйыналып Қудайдан: «Бениямин тууысқанымызға қарсы… урыс қылайық па? – деп сорады».

Narrator 1 Қудай оларға «Ауа», деп жууап берди. Израил әскерлери Гивоға қарап жүриу қылды. Олар еки мәрте Гиволықлардан жеңилди. Бул да Қудайдың жобасы еди. Қудай Гиволықларды үшинши сауашта жеңбекши болды. Гиво халқы – Бениямин қәуимы Қудайдың ғәзебин келтирген еди. Үшинши мәрте де Израил әскерлери Гивоға қарсы жүрис қылды. Бул сапар да урыс уақтында олар өзлерин жеңилип атырғандай қылып көрсетти. Бирақ мақсетлери гиволықларды өзлери қойған буққыға дейин алып келиу еди. Буққыдағы Израил әскерлери қаладағы бар адамларды қырып таслады. Гиволықлар сауашта жеңилип қалды. Бениямин қаласы кулге айланды, бир тири адам да қалмады. Израиллилер бул жағдайда қаттта қайғырды.

Narrator 2 Олар Бениямин қәуиминиң жоқ болып кетиуин қәлемеген еди. Қудай бул қәуимнен 400 жигитти аман қалдырды. Енди Израил қәуими 400 жигитти үйлентирип, Бениямин қәуимин қайталдан тиклеуди шешим қылды. Бирақ азырақ алдын олардың хеш бири Бениямин қәуимине қыз бермеймиз деп Қудайдың Атынан әнт ишип қойған еди. Олар әнтыннан қайтпай түрып, Бениямин қәуимине қыз тауды. Израил халқының қылған ислерине қарап түрып, Қудайдан жүзин бурмаған, дайым оның ерки менен жумыс ислейтуғын адам, Қудайдың қутқарыуына хәм даналығына ийе болыуын түсинип жетесең. Қәдирли тыңлаушы тууысқанлар Мухаддес Жазыудағы адамлардың өмири менен қызықсаңыз, бизлердиң телеграм каналымыздағы даналық радиосына қосымша мағлуматлар алыу ушын өз пикириңизди жазып жиберсеңиз болады. Жаратқан Ийениң тынышлығы сизлерге яр болсын! Ендиги эфирде көрскенше хош сау саламат болың!

Biraq sog’an qaramastan ol Qudaydin’ aytqanlarin orinlawda dawam etken. Ol sabirli ha’m boysiniwshan’ adam bolg’an. Uzaq waqit perzent ku’tken adamda sabirliliq rawajlanadi. Ol da, hayali da Qudaydan tinimsiz perzent sorag’an.

Muxaddes Kitapta olardin’ perzent sorag’ani haqqinda hesh na’rse jazilmag’an, biraq olardin’ jag’dayinda bolg’an ha’r qanday adam ku’ni- tu’ni perzent sorawi aniq. Perzentsizlik sol da’wirde ju’da u’yatli bolip esaplang’an. Sog’an qaramastan, olar Qudayg’a shu’kirshilik qurbanliqlarin a’kelip turg’an. Doslar, bilesiz be Quday olardin’ duwalarin esitti. Bir ku’ni Jaratqan Iyenin’ perishtesi hayalg’a ko’rinip, og’an bilay dedi: “Sen na’silsiz bolip, perzent ko’rmegen bolsan’ da, endi ha’miledar bolip, bir ul tuwasan’. Endigiden bilay abayli bol, sen sharap ta, basqa o’tkir ishimlik te ishpe ha’m hesh bir haram na’rse jeme. O’ytkeni bala ana qursag’inan baslap-aq, Qudayg’a bag’ishlang’an boladi”. (Biyler 13:2-4)

Sol da’wirde geybir adamlar Qudayg’a xizmet etiw ushin wa’de bergen ha’m uzaq waqit dawaminda o’zlerin Qudaydin’ xizmetine bag’ishlag’an. Al geybir adamlar tuwilg’aninan baslap-aq Qudayg’a bag’ishlaniladi. Bunday a’det bizlerde de bar. Bala tez-tez kesel bolsa yamasa na’zik bolip tuwilsa, ata-anasi Qudayg’a qanday da bir na’rseni niyet etedi. Izrail xalqinin’ Qudayg’a bag’ishlang’an balanin’ basina uliwma pa’ki tiygizbeytug’in bolg’an.

Qudaydin’ perishtesi de balanin’ anasina bilay deydi: “Balanin’ basina pa’ki tiymesin. O’ytkeni bala Qudayg’a bag’ishlang’an boladi ha’m ol Izrail xalqin filistlerdin’ qolinan qutqara baslaydi” (Biyler 13:5). Doslar, bunday xabardi esitken waqitin’izda qanday awxalg’a tu’sken bolar edin’iz? Duris, hayal da asig’ip ku’yewinin’ aldina ju’girdi. Ol Jaratqan Iyemizdin’ perishtesinin’ ga’plerin birewinde qaldirmay ku’yewine aytip berdi.

Ku’yewi ol adamnin’ kim ekenligin, atin ha’m ko’rinisi qanday bolg’anlig’in sorag’an boliwi mu’mkin. Hayali da onin’ ko’rinisin su’wretlep bergen shig’ar. Biraq hayali sol waqitta albirag’aninan atin sorawg’a umitqan edi. Manoax bul adamnin’ kim ekenligin biliwdi qa’ledi. Bul xabardi shini menen Qudaydan ekenine iseniwi qiyin boldi. Sonin’ ushin Qudayg’a: “Ha’y, Jaratqan Iyem, sol adamdi ja’ne aldimizg’a jiberiwin’di iltimas etip sorayman” – dep jalindi. Ol sonday sadda ha’m boysiniwshan’ edi.

Elshi Yuxan o’z shan’arag’inda da en’ kishisi bolg’an boliwi mu’mkin eken. Baytsayda da yamasa a’tirapinda jasag’an Yuxannin’ a’kesi Zebedey haqqinda, ol tek g’ana baliqshiliq penen shug’ullang’ani ha’m o’zinin’ jeke jumisshilarina iye bolg’ani ushin bay adam bolg’anlig’i malum. Yuxan 19:25 ayatqa tiykarlanip geybirewler, Salomiya Iysanin’ anasi Mariyamnin’ ajapasi dep oylaydi. Onday bolsa Zebedeydin’ ullari Iyemizdin’ ag’ayinleri boliwi mu’mkin.

Biraq bulardin’ barlig’i bizlerge tek g’ana boljaw bolip qaladi. Yuxan suwg’a shomildiriwshi Yaqiyanin’ sha’kirtlerinin’ arasinda bolg’an. Ol Yaqiyanin’ wazlarin jaqsi ziyreklik penen tin’lap ju’rgen. Ol o’zinin’ diqqatin Iysag’a ha’m Onin’ gu’nakardi aqlawlarina ha’m ta’lime qaratqan. Ol sonshellim ku’tkeni ushin ha’tteki, shomildiriwshi Yaqiyanin’, “mine, Qudaydin’ Qozisi”, degen ko’rsetpesi menen, Yuxan hesh ekilenbey Onin’ izinen bariwina sebepshi boldi. Yuxan Iysa menen so’ylesken waqittan baslap o’zin Qudaydin’ Jibergenine bag’ishlag’an edi.

Yuxan Qutqariwshi Iysanin’ o’mirindegi ko’plegen waqiyalardin’ guwasi bolg’an. Iyemizdin’ jerdegi o’mirinin’ aqirg’i ku’nlerinde Yuxan ko’p ma’rtebe tilge alinadi. Yuxan Iyemizdin’ izinen hu’kimge ha’m Galgotag’a barip, atanaq ag’ashtin’ aldinda turg’an jalg’iz sha’kirti edi, Sol jerde ol Iyemizdin’ og’an bolg’an su’yispenshiligi ha’m iseniminin’ jan’a da’liylin alg’an edi.

Hu’rmetli tin’lawshilar, Yuxan haqqinda ko’p u’yreniwimiz mu’mkin. Keyingi esittiriwlerimiz arqali elshiler haqqinda bilgenlerimizdi sizler menen ja’nede ko’birek bo’lisip baramiz. Usi jerde esittiriwmizdi juwmaqlap sizler menen ha’zirshe xoshlasamiz. Xosh saw aman bolin’.

IV – a’sirdin’ basinda Rim taxtina Konstantin otiradi. 313 jili Konstantin masixiylikti ma’mleket dini dep jariyalaydi. Konstantinnin’ anasi Elena Erusalimge sayahat etip, ol jerden bir atanaq ag’ash tabip aladi ha’m bul atanaq ag’ashta Masiyx shegelengen dep, oni Rimdegi ja’ma’a’tke alip keledi. Sodan keyin ibadatxanadag’ilar bul atanaq ag’ashqa muxaddes na’rse iretinde qarap baslaydi.

Son’ ibadatxanadag’ilarda ha’r qiyli mayda-shu’yde na’rseler payda bola baslaydi. Misali, atanaq ag’ashtin’ qasina Masiyx shegelengen shegeler menen qa’birdin’ taslarin a’kelip jiynap baslaydi. Masiyxti qabil etken butparaslar endi ja’ma’a’tke kelip, sol na’rselerdi muxaddes dep esaplap, olarg’a siyina baslaydi. Rim imperiyasinda masixiyliktin’ ma’mleketlik dini dep jarayalaniwi Masiyx ja’ma’a’tinde ko’plegen o’zgerislerge alip keledi. Olardin’ qatarinda unamli ha’m unamsizlarida boldi. Doslar, kelin’ sizler menen usi o’zgerislerdi birgelikte ko’rip shig’amiz.

Unamli ta’repleri: quwdalaniwlar toqtatildi; ibadatxanalar qayta tiklendi; masixiylerdi oqitiw baslandi; gladiator oyinlari toqtatildi; qullarg’a qarata erkinlik boldi. Unamsiz ta’repleri: masixiylik modag’a aylandi; du’nya ja’ma’atqa ta’sir o’tkize basladi; ja’ma’a’tte ayliq berile basladi. Masixiylik ma’mleketlik din dep jariyalang’annan baslap, ja’ma’a’t adamlarg’a tolip ketti. Elshilerdin’ da’wirinde ja’ma’a’t jiynalislarinda waz birinshi orinda turg’an bolsa, endi xizmetshiler adamlardi jiynaw ushin ja’ma’a’tte ushirasiwlardi sa’nli tu’rde o’tiriwge ko’birek itibar bere basladi, al waz bolsa en’ aqirg’i oring’a o’tip qaldi.

Keyinshelik, ja’ma’a’t du’nyag’a emes, du’nya ja’ma’a’tke ta’sir ete basladi. Biraq shopanlar kelip ja’ma’a’ttin’ jiynalislardin’ aldin’g’i birinshi masixiylikten uzaqlasip ketkenin ko’rip, o’zlerinin’ qa’lewleri menen bul du’nyadan sirtta jasawg’a qarar etti. Bunday qarardin’ tiykarg’i sebebi bul olar du’nyadan kewil u’zip, sirtta Quday bar jerde o’mir su’riw edi. Doslar, masixiylik tariyxin biliwimiz ha’r birewimiz ushin paydali dep oylayman.

Sebebi o’z tariyximizdi bilmey, keleshek haqqinda oylawimiz qiyin boladi. Doslar, usinin’ menen bu’gingi esittiriwimiz o’z juwmag’ina jetti. Sizler menen xoshlasar ekenbiz, ha’r birewin’izge bekkem isenim ha’m sabirliliq tileymiz.

Muxaddes Kitaptin’ aytqaninday, Iysa Masiyx tirilgeninen son’ Ol Petrdi ushiratqanin aytadi. Sonin’ ushin da Petrdin’ Iysani ko’riwge ha’m Ol menen so’ylesiwge imkaniyati boldi. Sebebi Petrdin’ Qutqariwshisi Iyemiz Iysa Masiyx endi tiri edi. A’lbette ele de Iyemiz Iysanin’ ayaq qollarinda shegelengen shegelerdin’ izleri bar edi. Biraq, ha’zir Iysanin’ denesi basqasha, yag’niy aspan denesinde.

Bul jan’a dene menen Ol aldin’g’iday ja’ne ka’ramatlardi jarata aladi. Masiyx O’zinin’ qa’birin qaldirg’an edi, ha’tteki qa’birdin’ awizi u’lken tas penen jabilg’an bolsa da, Iyemiz ushin bul qa’bir man’gi bolip qalmadi. Ol jawiq esiklerden sha’kirtlerinin’ aldina o’te alg’an edi. Iyemiz Iysa Masiyx tirildi, sonin’ ushin Og’an barliq isengenler de Og’an uqsap jan’a denelerge iye boladi.

Bul na’rse Iysa ja’ne qaytip kelgeninde boladi. Iysani o’lilerden tirilttirip, Quday u’lken ka’ramat jaratti. Masiyx tiri bolg’ani ushin Ol ha’mme waqit O’zi arqali Qudayg’a jaqinlasiwshilarg’a qutqariliw siyin beriwge qa’dir, bul haqqinda Evreyler kitabinin’ 7 babi 25 ayatinda jazilg’an: “Sonliqtan Ol O’zi arqali Qudayg’a kelgenlerdi pu’tkilley qutqaratug’in ku’shke iye. Sebebi Ol ma’n’gige tiri bolip, Qudaydan olar ushin o’tinip soraydi”.

Qa’dirli dostim, eger sen Qudaydin’ aldina kelip, Iysani ju’regin’e qabil etpekshi bolsan’, biraq buni qalay qiliwdi bilmey atirg’an bolsan’, biyma’lel bizlerge sorawlarin’iz yamasa pikirlerin’izdi xat arqali jollasan’iz boladi. Bizlerge jollang’an xatlar juwapsiz qalmaydi. Bizlerdin’ elektron ma’nzilimiz danaliq.com Doslar, sizlerdi ku’tip qalamiz.

Bizler sizlerge buni qalay qiliw kerekligin Muxaddes Kitaptan tu’sindirip beriwge ha’reket etemiz. Iysa Masiyx O’zinin’ sha’kirtlerine ja’ne bir neshe ma’rte, Yahudiyada ha’m Jalilada ko’ringen edi. Son’g’i ma’rte olar Iysani Onin’ tiriliwinin’ 40inshi ku’ninde Erusalimge jaqin jaylasqan Eleon tawinda ko’risken edi. Iyemiz Iysa olarg’a sol jerde aqirg’i buyrig’in berdi.

Yag’niy bul Xosh Xabar basqalarg’a da aytiliwi haqqinda. Iyemiz Iysa qollarin ko’terip, sha’kirtlerin jarilqag’aninan son’, Ol olardan uzaqlasip, aspang’a ko’terildi. Iysa ha’zir aspanda. Iyemizdin’ O’zi, Oni qabil etkenler ushin duwa etip atir ha’m olar ushin orin tayarlap atir. Bu’gin Petr Iysa Masiyx penen o’tirgen waqitlari haqqinda sa’wbetlestik. Bul waqiyalar Iysanin’ tiriliwinen aldin ha’m keyin bolip o’tken edi. Iysa Petrg’a, siz benen mag’an uqsag’an gu’nakarlar ushin o’ldi ha’m tirildi. Ol ja’ne qaytip keliwge ha’m Oni qabil etkenlerdi O’zi menen aspang’a alip ketiwge wa’de berdi.

Assalawma a’leykum qa’dirli tin’lawshi doslarimiz. Siz ko’riwdi qa’legen adamin’iz bar ma? Eger sol adam u’yin’izge kelse ne qilg’an bolar edin’iz? A’lbette, sol adamnin’ dawisin esitkennen asig’ip qapini ashiwg’a asig’asiz, u’yin’izge mira’t etesiz. Ju’da quwanasiz. Kelin’ bir oylap ko’remiz, Iyemiz bizlerdi izlep kelse, esigimizdin’ arqasinda turip qapig’ip turg’an bolsa, Oni esitermedik? Yaq, ko’binese Onin’ kelgenin de, ju’regimizdin’ esigin qaqqanin da sezbey qalamiz. Quday Laodikiya qalasindag’i Masiyx ja’ma’a’tine de usinday ga’plerdi aytqan eken.

Laodikiya qalasindag’i Masiyx ja’ma’a’ti o’zin ju’da bayman, bayip kettim, dep esaplap, maqtanip ketken, gu’nalarin ko’rmeytug’in suwiq bir adamg’a uqsaydi. Quday og’an bilay dedi: “Senin’ islerin’di bilemen. Sen ya suwiq, ya issi emessen’. Qa’ne endi, ya suwiq, ya issi bolsan’! sen issi da, suwiq ta emes, al jilli bolg’anin’ ushin, seni qusip jiberemen. Sen: bayman, bayidim, hesh na’rsege mu’ta’j emespen, deysen’. Biraq o’zin’nin’ baxitsiz, ayanishli, jarli, soqir ha’m jalan’ash ekenligin’di bilmeysen’.” O’mirimizdin’ qanday da bir jerlerinde tabislarg’a erissek, o’zimiz bilmegen jag’dayda eslegen islerimizden, erisken jen’islerimizden, maqtanamiz. Biraq abaylamasaq, bul maqtanish menmenlikke aylanip ketiwi mu’mkin eken.

Menmenlik kewlimizdi iyelep alg’annan son’, o’zinen keyingi gu’nalarg’a: suwiq, mensinbewshilik, pisent etpew, ha’m tag’i basqa jag’imsiz qa’siyetlerge jol ashadi. Solay etip, o’zlerimizdi basqalardan a’hmiyetli, aqilli, ha’m jaqsiraqpan dep ko’re baslaymiz. Ko’terilgen murnimiz ja’nede ko’terilip ketedi. A’tirapimizdag’ilardi ko’rmey qalamiz, islep atirg’an islerimiz Qudayg’a maqul emesligin sezbeymiz, kewlimizdin’ ko’zleri ko’rmey qaladi. Bizler a’hmiyetli dep esaplag’an qimbat bahali kiyimlerimiz, u’y-jay, mal du’nya Qudaydin’ jolinda hesh na’rse ekenligin umitip ketemiz. Laodikiya ja’ma’ti de usilardi yadinan shig’arip jibergen edi. Quday olardin’ ko’zlerin ashiw, negizgi bayliqti ko’rsetiw ushin elshi Yuxan arqali olarg’a ayan jibergen edi.

Kelin’, Qudaydin’ Laodikiya qalasindag’i ja’ma’a’tine aytqan so’zlerin dawamin esitemiz: “Sag’an aytatug’in ma’sla’ha’tim minaw: bay boliwin’ ushin, Mennen otta tazalang’an altin, jalan’ashlig’in’nin’ ayibi ko’rinbew ushin aq kiyimler, ko’riwin’ ushin ko’zlerin’e su’rtetug’in da’ri satip al. Men su’ygenlerimnin’ ha’mmesin a’shkara etip, ta’rbiyalayman. Sol sebepli intali bolip, ta’wbe et”. Quday bul ja’ma’a’tqa qatti so’ylese de, aqirinda olardi su’yetug’inlig’in da aytip o’tti. Men su’ygenlerimdi a’shkara etemen. Ol bizlerdi ta’rtipke shaqirip, O’zinin’ jolinda qalay ju’riwimiz kerek ekenligin u’yretip atir. Tap miyrimli ana balasina qatti ta’rbiya berip, ma’sla’ha’t berip atirg’anday.

Mixa Efrayimnin’ tawli u’lkesinde jasaytug’in edi. Onin’ Quday haqqindag’i pikirleri, isenimi a’tirapindag’i xaliqlardin’ ta’sirinde o’zgerip ketken edi. Ol butlarg’a ha’m Qudayg’a isenetug’in edi. Tek g’ana Qudayg’a iseniw kerek ekenligin esinen shig’arip jibergen. Usi aralasip ketken isenimi oni Qudaydan uzaqlastirip, gu’nag’a apardi. Bir ku’ni ol apasinin’ pulin urladi. Apasi pulin taba almay, uri adamdi g’arg’ag’an edi. Muxaddes Kitapta jaziliwinsha, nahaq g’arg’is sol adamg’a jetip barmaydi. Biraq Mixa etken isi ushin g’arg’is aldi. Kelin’, bul haqqinda Muxaddes Kitapta ne aytilg’anin oqip ko’remiz: “Bir ku’ni ol apasina bilay dedi: – Apa, esin’izdeme 1100 gu’mis tiyinlerin’izdi urlatip alg’an edin’iz? Sol waqitta urini aldimda g’arg’ag’an edin’iz. Mine, sol gu’mis tiyinlerin’iz. Olardi men alg’an edi”. Apasi bul gu’mislerdi zergerge aparip, onnan bir jonilg’an ha’m bir quyma but isletti. Son’ bul butti Mixanin’ u’yine qoydi.

Butlar hesh qashan hesh kimge jaqsiliq a’kelmegen. Mixag’a da jaqsiliq a’kelmedi. Ol usi but arqali jarilqanip, jumislarim ju’risip ketedi dep oylag’an edi. Usi ma’qsette bir levi urpag’inan bolg’an adamdi u’yine alidirip, ruwxaniy etip qoydi. Biraq Quday oni butlarinan azat etiwdi qa’ledi: “Bul waqiyalar bolip o’tken da’wirde Izrailde patsha joq edi. …Alti ju’z qural jaraqlang’an Dan a’skerleri darwazanin’ aldinda turg’an edi. Jasirin tu’rde ju’rgen bes a’sker tuwri ishke bastirip kirip, ruwxaniylerdin’ kiyimlerin, ha’m gu’mis penen oralg’an butti alip …ketti”. Ne ushin bunday boldi? Mixa Qudaydin’ jarilqawin ku’tip ju’rgen edi-g’o?

Geyde bizler de Qudayg’a baylanisli bolmag’an, Qudayg’a maqul bolmag’an na’rselerge isenemiz, solar arqali Qudaydin’ jarilqawin, jaqsilig’in u’mit etemiz. “Solay islesem, Quday menin’ ta’repimde boladi”, – dep oylaymiz. Biraq bu’ytip pikirlewden aldin, Qudaydi jaqsiraq bilip aliw kerek eken. Qudaydi jaqsi bilmey turip, Og’an ne maqul ekenin yamasa ne maqul emes ekenin bile almaymiz. Mixanin’ qa’tesi de tap usi edi. Ol Quday menen gu’nani birge alip baratirg’an edi. Qudayg’a maqul bolmag’ani ushin da u’yindegi butlarinan ayirildi. Bunin’ tu’binde Qudaydin’ jaqsi niyeti bar ekenligin Mixa bilmeytug’in edi. Doslar, basimizg’a tu’sken bizler jamanliq dep oylag’an na’rse negizinde bir jaqsi ma’qset penen etilgen boliwi mu’mkinligin bir oylap ko’reyik.

Assalawma a’leykum hu’rmetli doslar. Ayan Kitabinda perishte elshi Yuxang’a Iysa Masiyxti bilay su’wretleydi: “Ko’zleri lawlap jang’an otqa, ayaqlari jiltirag’an qolag’a uqsag’an Qudaydin’ Uli …” Qudaydi tanip bilgennen son’, Onin’ bizler iseniwshilerge bolg’an su’yispenshiligi, miyrim-sha’pa’a’ti, sheksiz sabirlilig’i, keshirimi haqqinda bilgen adam Onin’ qu’direti, g’azebi haqqinda umitip jiberedi. Qudaydin’ sabirlilig’ina, miyrim-sha’pa’a’tine ha’m keshirimine satqinliq etip baslaydi. Qudaydi hu’rmet etpey, gu’nali islerdi ja’ne baslaydi. Quday Tiatira ja’miyetinde de usinday bir adam bar ekenligi haqqinda aytadi.

Bul – Izabel degen hayal edi. Bul hayaldin’ shan’arag’i, tuwilg’an jeri haqqinda hesh na’rse aytilmag’an. Biraq ol hayaldin’ masixiy bolg’ani ha’m Tiatira qalasinda jasag’ani aniq aytilg’an. Eger boljawlarg’a su’yenetug’in bolsaq, Ayan Kitabi eramizdin’ 90 jillarinda jazilg’an. Demek, bul hayal da sol jillari jasap o’tken. Eger sa’wbetimizdi aqirina shekem tin’lasan’iz, bul hayaldin’ orninda boliwg’a qorqasiz. Quday bul hayal haqqinda bilay deydi: “Ol o’zin payg’ambar dep, xizmetshilerimdi joldan urip, buziqshiliq islewge ha’m butlarg’a soyilg’an qurbanliq go’shin jewge u’yretpekte” (Ayan 2:20). Eski Kelisimdegi payg’ambarlardin’ da’wirinde ha’r tu’rli xaliqlar butlarg’a siying’anin, geyde Qudaydin’ xalqi da olarg’a qosilip sol gu’nalardi etkenleri haqqinda jaqsi bilemiz.

Butqa siying’anlar og’an atap haywanlardi soyip, sol jerde ha’r tu’rli oyin-ku’lgiler qilip, buziqshiliqlar etetug’in edi. Butqa qurbanliq etip soyilg’an haywannin’ go’shin jew, buziqshiliq etiw, butti ullilawdin’ bir ko’rinisi edi. Biraq Quday O’z xalqina bunday islerdi qadag’alag’an edi. Bul na’rselerdi gu’na ekenligin tu’sintirgen edi, qurbanliq go’shti jewdi qadag’alag’an edi. Izabel degen hayal ja’ma’a’t ag’zasi bolip, ol bul mag’liwmatlardi jaqsi bilgen boliwi kerek dep oylaymiz. Biraq sog’an qaramastan, ol o’zin payg’ambar dep jariyalag’an. Basqalardi o’zinin’ jerkenishli batpag’ina batiriwg’a erisken.

Sog’an qaramastan Quday og’an ja’ne bir imkaniyat bergen. Izabel bul imkaniyattan paydalang’anbeken? Muxaddes Kitap bilay deydi: “Ta’wbe etiwi ushin og’an ma’wlet berdim, biraq ol buziqshilig’i ushin ta’wbe etiwdi qa’lemedi. Mine, Men oni kesellik to’segine qulataman. Onin’ menen buziqshiliq isleytug’inlardi da onin’ menen birge islegen jaman isleri ushin ta’wbe etpese, u’lken qayg’i-ha’siretke duwshar etemen. Sonda pu’tkil ja’ma’a’tler Menin’ kewil ha’m ju’reklerdi sinawshi ekenimdi bilip aladi. Ha’r birin’izge islerin’izge qaray qaytaraman.” Ja’ma’a’t ag’zalari arasinda bunday adam bolmawi ushin diqqat awdariw kerek dep oylaymiz. Bolmasa bir adamnin’ Qudaydin’ jolinan ju’rmeytug’in adam, ko’pshiliktin’ an’in za’ha’rlewi, o’zi menen birge gu’na batpag’ina tartiwi mu’mkin.