Сүйиспеншиликти таңлайман.Жек көриушиликти ақлап болмайды.Сонлықтан мен сүйиспеншиликти таңлайман. Бүгин мен Қудайды сүйемен. Себеби меннен алдын Қудай мени сүйди.

Мен қууаныуды таңлайман.Күнделикли өмиримде қапа болыуым ушын жетерли себеплер болады, бирақ мен хәр қандай жағдайларда Қудайды көремен.Биреулердиң қәтелериниң үстинен күлмеймен,ямаса қәтелерин бетине айтып айыплмайман.Буның менен ақмақлар шуғыллансын.Бүгин хәр бир адамға Қудайдың бендеси деп қарайман. Қыйын жағдайларда Қудайды түсиниуге хәрекет қыламан.

Мен тынышлықты таңлайман… Мен жасауым ушын, алдыңға қарай хәрекет етиуим ушын кеширим беремен. Әтирапымдағылар менен тынышлықта болыуды таңлайман. Мен сабырлы болыуды таңлайман…дүньяның тәшуишлерине итибар қылмайман.Мениң орнымды алғанларды ғарғамайман, керисинше оларды қоллап қууатлайман.Көп күткен болсамда налымастан, сол уақтымды дууа етиуге бағышлайман.Жаңа тапсырма алғанымда қолларымды муш қылмай, миннендаршылық пенен иске кирисемен.

Мен жақсылықты таңлайман….Натууры жол менен табылған пулдан гөре, пулсыз кун көриуди таңлайман.Кемситилиуди мақтау деп қабыл қыламан.Мен кеули жумсақ хәм мийримли болыуды таңлайман.Мен сабырлы болыуды таңлайман….Рухым өлгеннен кейин бул жердеги денемди тәрк етеди.Солай екен хәр қандай жағдай мениң үстимнен бийлик қылыуына жол қоймайман.Хәр қандай жағдайда қанаат етиуди таңлайман.Тек исеним қәлеулерин қандыраман. Тек ғана Тәңириме бойсыныушы боламан. Бүгин де кейин де тек Масийх устазым болады.Мен бүгин хәзирден баслап қанаатлы болыуды таңлайман.

Мен исенимди таңлайман… Илажсыз болып көринген жағдайларда да Қудайымның жарылқауына сүйенип исеним менен иске кирисемен. Бүгин мен өзимнин уәделеримди орынлайман.Кредиторлардың исенимин ақлайман.Кәсиплеслерим сөзлеримниң рас екенине гуманланбайды.Балаларымда ағасы үйге келмей қалыудан қорқпайды.Мениң садық екениме гүуа болады.

Мен кишипейилликти таңлайман.Күш пенен хеш нәрсеге ерисиуге болмайды.Мен кишипейил боламан.Дауысымды жоқары көтеретуғын болсамда,тек Қудайды алғыслау ушын көтеремен.Бармақларымды бирлестиретуғын болсам, тек дууа еткенимде бирлеседи.Қандайда бир нәрсени талап ететуғын болсам өзимнен талап етемен.

Сиз кимге жүрегиңиздеги гәплерди ашық айта алсаңыз, өмириңизде болатуғын хәр қандай уақыяларды ол менен бөлисе алсаңыз сол адам сиз ушын дос. Биреулер менен дослық қатнасында болсаңыз, өмириңиз мәнисли болады. Ең жақсы дос қандай болады? Ол достын жақсы биледи. Досты хаққында қайғырады. Достының пайдасын өз пайдасынан үстин қояды. Жақсы дос өз достын басқармайды, хүрмет қылады. Оның хәр бир шешимин хүрмет қылады. Оған мәсләхәт береди. Оның ауыр күнлеринде оған суйеу бола алады. Оны қууандырыуды қәлейди. Бундай дослықты Қудайдан берилген сый деуге болады. Бирақ Қудай менен де дос болыу мүмкин бе?

Ауа әлбетте. Қудай сиз ушын Жаратыушы, Ийе, Судья, Қутқарыушы хәм Әке болыуы мүмкин. Бирақ қәлесеңиз Ол сиздиң ең жақсы Достыңыз болыуы мүмкин. Сиз Қудайдың дослары хаққында еситкенсиз бе? Мууса хәм Ибрайым пайғамбарлар Қудайдың дослары деп аталған. Қудай Дауыт пайғамбарды “Кеулимдегидей адам” деп атаған. Аюп хәм Нух пайғамбарлар да Оның дослары болған. Қалай етип Қудай менен дос болыу мүмкин дейсиз бе? Бул сизге байланыслы. Себеби Қудай сиз бенен дос болыуды қәлейди. Егер сиз Қудай менен дос болыуды қәлесеңиз әлбетте бола аласыз. Дослар бир-бирине унамайтуғын ислерди қылмайды. Бир-бириниң сыйларын қабыл қылады. Қудай сизге берген сыйды қабыл қылсаңыз, Қудай қууанады. Оның өмириңиз ушын берген сыйын қабыл қылың. Оны қапа қылатуғын ислер қылмаң. Улыйма Ол менен қаншама жақын қарым-қатнаста болыуды қәлесеңиз, соншелли жақын боласыз.

Адамлар арасындағы дослық қарым-қатнасларын қаншама жақын ямаса узақ болмауын өзлери шешеди. Егер досларына хожалықларындағы ямаса жеке мәселелерди айтпауды қәлесе, дослары менен қатнаста аралықты сақлауды қәлейди. Бирақ олар жақын дос болыуды қәлесе әлбетте досларыннан жасыратуғын сыр болмайды. Бирақ жақын дослық қатнасы ушын бир адамның ерки кемлик қылады. Минезлери бир-бирине тууры келмейтуғын адамлар да жақын дос болыуы мүмкин. Гейбир уақытлары дослардың минезлери бир-бирине жүдә сайкес келеди. Өмирде хәр түрли досларды көриу мүмкин.

Сизлердиң де айналаңызда жақын дослар көп деп үмит қыламыз. Досларыңызды қапа қылмауға хәрекет қылың. Дослық өмириңизди мәнисли қылады. Бул сыйды сақлап түрың.

Хүрметли тыңлаушы дослар, биз сизлерден хатлар күтип қаламыз. Егер илажиңиз болса бизлердиң Danaliq.com телергамм каналымызға кирип көриң. Ол жерде сизлер көплеген сауалларыңызға жууап алыуыңыз мүмкин. Тууысқанлар Ийемиз Ийса Масихтың мийрими сизлерге яр болсын! Хош сау саламат болың!

Мысалы, биреулер менен балық услауға барсаңыз қармаққа өзиңиз жақтыратуғын заттыма ямаса балыққа жағатуғын қуртты илдиресизбе? Неге биз айналамыздағылар итибарын тартыу ушын усындай жол тутпауымыз керек екен? Өзимиз қәлейтуғын нәрселер хаққында айтыудың не кереги бар? Бул балаларға тууры келетуғын әдет-қо. Әлбетте, қәлеген нәрсеңизге ерисиу сиз ушын мүхим. Сизге бул дайым қыззық, бирақ бул басқаларды қызықтырмайды.

Биз хәммемиз сондаймыз. Өзимиз қәлеген нәрсеге ерисиуден басқасыны ойламаймыз. Соның ушын дүньяда адамларға тасийр етиу жолы, оның өзи қәлеп атырған нәрсеси хаққында айтыу хәм соған жетиу жолларын үйретиу. Мысалы, улыңыз шекпеуин қәлесеңиз, оған нәсихат қылып отырмаң, өз қәлеуиңиз хаққында айтпаң. Шегиу оның футбол командасына кириуге кесент бериуи ямаса жүз метрге жүгириу жарысында жеңилиуде себеп болыуын түсинтиралсаңыз болды.

Профессор Гарри Оверстрит өзининг: «Инсан хәрекетине тәсийр өткериу» атлы китабында: «…алдын сәубетлесиушиңизди бир нәрсени қатты қәлеуге мажбүрлең. Ким буны ислей алса, дүньяны жеңеди, ислей алмаған жалғызлыққа хүким етилген» деп жазған еди.

Басында, сағатына еки цент пайда етип, кейин болса 355 миллион долларды қайр жолында сарп етилген шотландиялық Эндрю Карнеги деген қамбағал жигит адамлардың қәлеуи хаққында айтыу оларға тасийр көрсетиудиң жалғыз жолы екенин ерте билген. Ол мектепте бар жоғы төрт жыл оқыды, бирақ адамлар менен қарым-қатнас қылыуды өзлестирип алды. Оның келини узақта оқып атырған улларынан қәуетирде еди. Уллары көптен бери хат жазбаған еди, будан ананың кеуили тыныш емес еди. Сонда Карнеги: «Мен бир хат жазаман, хәтте буны сорамсам да кейинги почта менен улларыңыздан жууап хаты келеди», деп, келини менен 100 доллардан спор ойнады. Ол жиенлерине хат жазады, хатта хеш қандай анық мәселеде тоқталмайды.

Изинде болса еслетпе тәрзде олардың хәр бирине 50 доллардан жибергенин еслетип өтеди. Бирақ конвертке ақша салмайды. Жигитлердиң жууап хаты сол почта менен қайтып келди.

Ертең сиз биреуди бир нәрсе ислеуге исентириуди қәлесеңиз, асықпаң, өзиңизден сорап көриң: «Оны усы исти қылыуға қандай мажбүр қылсам екен?». Бул сорау сизди адамлар менен қатнаста жеке ой-пикириңиз хаққында не болса соны сөйлей бериуден сақлайды.

Егер усы арқалы жеңистиң қандай да бир сыры болса, ол басқа кисиниң көз қарасын түсинип билиу хәм уақыяларға оның хәм өзиңиздиң көз қарасыңыз бенен қарап билиу дегени-деген еди Генри Форд. Соның менен қәдирли тыңлаушы тууысқанлар бүгинги есситтириуимизди тамамлаймыз. Ийемиз Ийса Масихтың мийрими хәм тынышлығы бәршеңизге яр болсын! Хош сау саламат болың!

Бүгинги есситтириуимизде де сизлер менен тил хаққында сөйлесемиз. Мухаддес Китаптағы Яқыптың хатының 3 бабында сол хаққында толық жазылған. Тилди атлардың ауызларындағы суулыққа уқсатыуымыз мүмкин. Суулықтың үзынлығы оншама үлкен емес, бирақ соған қарамастан, олардың пүткил денесин басқара аламыз.

Бул хаққында Яқыптың хатының 3 бап 3 аятында оқып аласыз. Тилди және үлкен бир кемениң рулине де уқсатыуымыз мүмкин. Кемелер де соншелли үлкен болып, күшли саммалар менен жүрсе де, кемешиниң қәлеген жерине жүдә кишкене руль менен бурылады.

Бул хаққында және усы хаттың 3 бабы 4 аятында оқып көриуимиз мүмкин. Будан тысқары, Яқып өз хатында тилди және отқа уқсатады. Бир ауыз гәп пенен адамлардың кеуллерин түсириу мүмкин. Хәтте адамларды өлимге алып барыу да мүмкин. Кишкене бир ушқын соншелли үлкен тоғайды жандырып жибергениндей, бир ауыз айтылған орынсыз сөз менен адамлардың кеуллерин уайран қылыу мүмкин.

Бул хаққында усы хаттың 3 бабы 6 аятында жазып қойылған. Тилди және хәр түрли хайуанларға уқсатсақ болады, егер оны адам қолға үйретпесе үлкен машқалаларға дус келеди. Биреу былай деп айтқан екен: “Тилдиң узынлығы шама менен сегиз сантиметр, бирақ соған қарамай, хәтте еки метрге тең келетуғын адамды өлтире алады”, деп.

Бул жүдә тууры айтылған сөз. Тууысқанлар, ойламай айтылған сөз арқалы адамларды бир өмирге жарадар қылыу мүмкин. Тил арқалы берилген соққы адамның бир жерине кирген оқтан да күшлирек ауырық келтириуи мүмкин. Халқымыздың арасында тил хаққында бир гәп бар:

“Тил суексиз, ол қәлеген тәрепине бурылыуы мүмкин”. Мың өкинишлер болғаны менен, тилимиз арқалы сөйлеп биреуди қапа қылсақ, әлбетте өкинемиз, бирақ айтылған сөзлер тап атылған оқтай енди оны қайтарыу мүмкин емес. Хүрметли радио тыңлаушы тууысқанлар, Қудай бизлерге тил берген екен, келиң, Оның Атын алғыслайық, тилимизден хәр дайым мазалы сөзлер еситилсин.

Басқалар бизлердиң айтып атырған мәнисли сөзлеримизди еситип, хақыйқаттан да Қудайға тийисли инсән екенимизге олар да хеш қандай екилениу қалмасын. Қудайға дууа етип, тек жақсы сөзлерди айтыу ушын хәм Қудай берген тил арқалы адамларға мәңгилик өмир хаққында айтыуымыз ушын жәрдем сорайық. Тууысқанлар егер өз пикириңизди билдириуди қәлесеңиз, Danaliq.com телеграмм каналымызға кирсеңиз болады. Ийемиздиң мийрими хәммеңизге яр болсын дослар. Хош сау аман болың.

Bunday belgiler sezilse da’rriw shipaker ko’riginen o’tiwimiz ha’m testosteron garmonina qannan analiz tapsirg’animiz jaqsi boladi. Bir neshe sebeplerge qaray bul garmonnin’ mu’g’dari to’menlep ketiwi mu’mkin eken. Misali, psixologik jaraqat, ko’p mu’g’darda spirtli ishimlikler ishiw, mayli awqatlar ko’p jew (fast fud siyaqli), ha’m tiykarinda ko’p mu’g’darda kofeyin ha’m xolesterin bolg’an aziq-awqatlardi jew na’tiyjesinde to’menlep ketedi eken. Sonin’ menen birge jinsiy ag’zalarinin’ jaraqat aliwlari yamasa to’menligi jasqa tuwra o’zgerisler de qanda testosteronnin’ kemeyip ketkeni haqqinda aytadi.

Bul garmon er adamlardin’ o’mirinde qanshellim a’hmiyetli bolsa, onin’ ha’dden tis ko’beyip ketiwi de sonshelli ziyan. Bunday waqitta er adamlarda ha’dden tis ashiwshaqliq, artiqsha shashlardin’ o’sip ketiwi, bet ju’zlerinde irin’li bezewlerdin’ (ugri) ko’beyiwi, ayirim jag’daylarda o’zin-o’zi o’ltiriwge shekem alip baradi. Bunday belgilerdi ko’binese o’spirim jastag’i balalarda ushiratiw mu’mkin.

Testosteron mu’g’darin ko’teriw ushin birinshi spirtli ishimlikler ha’m temekilerden waz keshiw kerek boladi. Solay etip, kofe ishiwdi de kemeytiw kerek. Awqatlaniw dizimine er adamlar baliq, miywe ha’m palizlardi a’lbette kirgiziwi sha’rt. Tawiq ha’m ma’yek, ten’iz aziq-awqatlari, g’oza, asqabaq ha’m semechka, piyaz da qang’a paydali. Ha’r ku’ni segiz saatliq u’yqi ta’rtibine boysiniwi ma’qsetke muwapiq boladi. Fizikali ha’reketshen’likke de u’lken itibar qaratiw kerek boladi. Ha’ptesine bir ma’rte bolsada basseyinge barip ju’ziwdi de a’det etsek ju’da paydali bolar edi.

Azanda turg’anda a’lbette ju’giriw, ko’birek piyada ju’riwge ha’reket etiw kerek. Doslar, Testosteron garmonin ta’minleytug’in qanday da da’rilerdi shipakerdin’ ma’sla’ha’tisiz ishpen’. Garmonlardin’ ma’selesi shipakarlerdin’ ma’sla’ha’tisiz a’melge aspaydi. Solay eken, joqaridag’i belgilerge qarap o’z basimliq penen emleniwge ha’rekette etpen’. Eger shipakerdin’ so’zlerine ha’m ma’sla’ha’tlerine itibar qaratsan’iz, saw boliwdin’ en’ birinshi qag’iydasi bul az ha’reketleniwden qashiw ha’m ku’ndelikli ha’rekette boliwdi bildiredi. Usi bir g’ana altin qag’iyda sizlerdi ha’r tu’rli den-sawliq penen baylanisli bolg’an mashqalalarg’a sheshim tabip beredi.

A’lbette hesh bir insan Qudayg’a ilayiqli emes. Sonin’ menen birge Quday bizlerdi su’yedi ha’m sog’an qaramastan Onin’ menen qarim-qatnasta boliwimizdi da qa’leydi. Bul waqiya Adam-ata jaratilg’annan son’ 1500 yamasa odan da ko’birek jil dawaminda bolip o’tken. Nux, Sam, Xam ha’m Yafet jasag’an da’wirde jer ju’zinde ko’plegen xaliqlar jasaytug’in edi. Adamlardin’ ko’pshiligi tek g’ana o’zlerinin’ pikirleri boyinsha jaqsi bolg’an na’rselerge qiziqqan ha’m sol menen waqit o’tiretug’in bolg’an. Olar Qudaydin’ kewilin toltiriwdi oylamaytug’in edi.

Quday bul adamlardin’ gu’nalarin ko’rip, g’a’zeplenetug’in edi, biraq sog’an qaramastan olardi jaqsi ko’rip, ta’wbe etiwin qa’leytug’in edi. Hu’rmetli tin’lawshilar, ne dep oylaysiz, eger insan Qudaydi tanip bilgennen son’ eski o’mirin, yag’niy gu’na islep jasay berse, bul Qudayg’a maqul bolarmedi? A’lbette juwabimiz yaq, maqul emes degen boladi. Usi juwapti aldinnan bilgenimizdey, gu’na islewden aldin da onin’ a’qibetleri haqqinda bilemiz. Biraq Shaytan ba’ribir pikirlerimizdi shalg’itadi ha’m bul jaman islerdi gu’na emes dep aytip aldaydi.

Quday olardin’ pikirlerin o’zgerttiriwin qa’leydi. Quday olardin’ nahaq ekenin ta’n aliwin qa’leydi. Quday olardin’ Og’an iseniwin qa’ler edi. Quday olarg’a ha’mme waqit ta’wbe etiwin aytadi, biraq olar buni qa’lemeytug’in edi. Sonda Quday: “Menin’ Ruwxim adamzatta ma’n’gi qalmaydi, o’ytkeni olar bari-jog’i bir adam. Adamnin’ o’miri bir ju’z jigirma jil boladi” – dedi. (Jaratilis 6:3) Quday O’zinin’ xabarin olarg’a ha’mme waqit aytpaydi, dep eskertti.

Eger olar Og’an qarsiliq ko’rsetiwde dawam ete berse, shaytan olardi basqariwg’a ruxsat berip, olardi jazalaydi. Quday olarg’a 120 jil o’mir beremen dep aytti. Eger olar usi 120 jil ishinde ta’wbe etpese, Quday olardi jazalaydi. “Jaratqan Iye qarap, jer ju’zinde adamzattin’ jaman islerinin’ ko’p ekenin, olardin’ kewilindegi oy-pikirlerinin’ ba’rhama jawizliqqa toli ekenin ko’rdi. Ol jer betinde adamzatti jaratqanina o’kinip, ju’regi g’amg’a toldi. Qudaydin’ ko’z aldinda jer ju’zi buzilip, jawizliqqa tolg’an edi” (Jaratilis 6:5, 11).

Islep atirg’an jumisin’izdan kewlin’iz tolmasa, ka’sibin’iz sizge quwanish a’kelmese, odan zerikesiz, zeriksen’iz de ila’jsizliqtan jumisqa barasiz, bunday kewilde jumis islew adamdi sharshatadi. Fizikali ha’reketten ko’re, sezimli jag’dayimiz sharshatadi. Izertlewshiler oqiwshilarg’a zerikerli tekstti 90 minut dawaminda oqiwdi tapsiripti. Bul tekst oqiwshilar ushin zerikerli bolip, oqiw waqitinda ko’pshilik oqiwshilar u’yqilap qalipti, geybirewlerinin’ baslari awiripti, ko’zleri talipti, ashiwlari kelip baslapti. Demek, adam o’zi qiziqpag’an is penen shug’ullansa usinday jag’daylar boladi eken.

Aqliy miynet ko’plegen adamdi sharshatpaydi, biraq ku’n dawaminda qiliwg’a u’lgermegen jumislar adamdi sharshatadi. Belgili bir jumis qilmasaqta, biraq ku’nnin’ aqirinda u’yge ayaqlarimizdi su’yrep, baslarimiz awirip qaytamiz. Jumisimizdi o’zgertiwdin’ ila’ji joq. Ba’lkim kimlergedir ila’ji bar boliwi mu’mkin, biraq ha’mmenin’ de emes. Solay eken, jumisimizdi qolimizdan kelginshe qiziq boliwi ushin ha’reket etiwimiz kerek eken.

Ha’r ku’ni ko’birek is qiliwg’a ha’reket etiwimiz lazim. Ku’nnin’ aqirinda esaplap, bu’gin qansha iske u’lgergenimizdi ko’rsek boladi. Sonda zerigiw ha’m sharshawdan qutilamiz. Budan tisqari unamli ta’repleri haqqinda da pikirler ju’ritiwimiz o’zlerimiz ushin paydali. Bul kewilimizdin’ ko’teriliwi ushin da jaqsi. Bas awiriwlar da kemeyedi. En’ a’hmiyetlisi jumisimizdan zerikpeymiz.

Duwxanliq yamasa siyqirshiliq islerin Quday qatti qadag’alag’an – Ne ushin? Sebebi Ol dushpanimiz bizlerdi aldap tezirek payda ko’riwge ha’reket etetug’inin biledi. Biraq bul paydalar ushin keyinirek a’lbette to’lem to’leymiz (azaplaniw ha’m Qudaydan ajiraliw). Bizler Iysa Masiyxtan o’zimizdin’ paydamiz ushin bir na’rse sorasaq, sol waqitta juwap almawimiz mu’mkin biraq, Og’an boysing’animiz ushin qabil etetug’in “to’lem” bul “pa’klik, tinishliq ha’m su’yispenshilik” (Rim 14:17).

Qulliq yamasa jawiz ruwxlardin’ kisenine tu’siw ju’da a’piwayi bolg’an esiktin’ to’besine qorg’aydi dep qistirip qoyg’an na’rse ha’m ruwxiy du’nyadan ja’rdem aliw ma’qsetinde etiletug’in ziyapatlardan baslanadi. Bizler tez-tezden duwxanliq isleri arqali o’mirizdegi bir na’rsege sheshim tabiwg’a yamasa paydalaniw ushin ha’r tu’rli imkaniyatlarg’a du’s kelemiz. Misali: Duwa jazilg’an qag’azdi kiyimge tigip yamasa saw-salamat ju’riw ha’m a’wmet keltiriwi ushin kiyimnin’ arasina jasirip ju’riw, shipa beretug’in suw ishiw, qu’diretke iye boliw ushin qanday da bir haywannin’ aniq bir bo’legin jew, o’lgen ata-babalarimizg’a soyilg’an qurbanliq go’shin jew, a’wlelerge barip niyet etiw, pal ashtiriw, qanday da bir ruwxiy “qoriqshi” aliw, pal ashtirip urlatqan yamasa jog’altan na’rsemizdi tawip, basqalardi basqariw, issi-suwiq etip sol adamdi o’zine qaratip aliw (turmista bolatug’in xiyanattan usi jol arqali qorg’anish), ata-babalarimizdin’ ruwxi arqali basqalarg’a shipa beriwdin’ qu’diretin aliw, jerden ku’sh aliw, o’lgen ag’ayinlerden danaliq aliw, ha’m tag’i basqalar…

Bizler bul siyaqli islerge aralaspay, olardi inkar etsek, jawiz ruwxlardin’ o’mirimizge kiriwine jol qoymag’an bolar edik. Iysanin’ qu’direti olardi ku’shsiz etedi. Bizler jawiz ruwxlar arqali erisetug’in paydamizdan was keshemiz, onin’ ornina tuwridan tuwri Iysa Masiyxtin’ qolinan bir na’rse qabil etemiz.

Duwaxan ha’m siyqirshilar haqqinda Muxaddes Kitapta bilay jazilg’an: “Birewler sizlerge: “Sibirlap ha’m sandiraqlap a’rwaqlardi ha’m ruwxlardi shaqiriwshilardan soran’. Xaliq o’z qudaylarinan sorawi kerek emes pe? Tiriler ushin o’lilerden soraw kerek emes pe?” – deydi. Qudaydin’ ta’limatina ha’m xabarina ju’z burin’! Eger kim de kim bularg’a say so’ylemese, ol jerde tan’ nuri bolmaydi. Ol ash ha’m a’biger bolip bul jer boylap, posip ju’redi. Olar ash bolg’anda, g’a’zeplenip, o’z patshasin ha’m o’z Qudayin na’letleydi. Olar joqarig’a qarasa da, jerge qarasa da, tilekke qarsi, tek qayg’i-ha’siret, qaran’g’iliq ha’m qorqinishli tu’nekti ko’redi ha’m qoyiw qaran’g’iliqqa shu’mip ketedi”. Iyshaya 8:19-22

Shig’iw 23:32 ayatta Quday bizlerge qatti bu’yiriq bergen: “Olar ha’m olardin’ qudaylari menen kelisim du’zben’”.

1 Jilnama 10:13-14 ayatta jaziliwnsha: “Shaul Jaratqan Iyege qiyanet etkeni ushin o’lgen edi. Ol Jaratqan Iyenin’ so’zine boysinbay, ha’tte, a’rwaq shaqiriwshig’a da ma’sla’ha’t saldi. Al Jaratqan Iyeden ma’sla’ha’t soramadi. Sol sebepli Jaratqan Iye Shauldi o’ltirip, onin’ patshalig’in Ishay uli Dawitqa berdi”. Bunday adamlar uliwma Qudaydan emes. Olar Qudaydin’ ati menen qilip atirman deydi, biraq o’zleri Qudayg’a qarsi isler etedi. Sonin’ ushin islerine aralasqan yamasa olarg’a isengenler de gu’nakar bolip qaladi eken. Bul gu’na’ olardin’ a’wladlarina o’tiwi mu’mkin. Qa’dirli doslarimiz, sonin’ ushin usinday gu’nalardan ta’wbe etip, jalg’iz Aspandag’i Qudayimizdin’ miyrim-sha’pa’a’tine su’yenin’ dep sizler menen ha’zirshe xoshlasamiz.

Geyde bul u’yler bir-birine tunneller arqali tutasip, jipli basqishlar menen bir joldan ekinshi jolg’a o’tiretug’in bolg’an. Inkler okeang’a jaqin tawli jerde jasag’an. Sog’an qaramay inkler paydali o’simlikler bar jerlerde de jasag’an eken.

Olar a’tirapin orap turg’an ha’r qanday na’rseden paydali ha’m u’nemli paydalang’an. Tawlar da olardin’ u’y quriwina kesent ete almag’an. A’yyemgi Ink qa’wimi u’ylerin tawlardin’ u’stine qurg’an. Olar taslardi qatti jaqsi jonatug’in bolg’an. Olar tastan qurg’an qala diywallari bu’gingi ku’nge shekem saqlanip qalg’an, sebebi bul diywallar aniq ha’m qariwli etip qurilg’an. Taslar bir-birine sonshellim jaqsi qoyilip qurilg’anlig’inan, ha’tteki en’ o’tkir pishaqta taslardin’ arasina kire almaydi.

Izertlewlerge qarag’anda taslar inkler ushin ruwxiy ma’nili ka’sip bolg’an. Bul qa’wim qudaylar adamdi tastan jaratqan dep oylag’an. Sonin’ ushin da qaytis bolg’an basshilari tastan qurilg’an taypaliq qa’birge yag’niy uriwliq qabristang’a jerlegen. Atstekler siyaqli olarda basliqlardi ha’m hu’kimdarlarin qudaylardan tarqalg’anina isengen.

Olar quyash qudayi Intig’a siying’an. Inkler o’nim ha’sil waqitinda u’lken ziyapat o’tirip, qaytis bolg’an belgili basliqlarinin’ denesin basqa hu’rmetli basliqlardin’ qatarina alip barg’an. Usinin’ menen birge o’lip ketken denegede hu’rmet ko’rsetken. Doslar, bilesiz be, ha’zirgi ku’ni du’nya ka’ramatlarinin’ biri dep esaplang’an Machu-Pichu qalasi da Ink qa’wimi ta’repinen qurilg’an eken. Bul qala And tawinin’ en’ to’besinde jaylasqan. Bul qala Inklerdin’ Kusko qalasinin’ bir bo’limi edi. Inkler o’zlerin eramizdin’ 1200 shi jillarinda payda bolg’anbiz dep bilgen.

Biraq Inklerdin’ haqiyqiy qa’wimi ha’m kishi xaliq bolip payda boliwi 1438 jillarg’a tuwri keledi. Bul jillarda olardin’ baslig’i Pachakuti Inka Yupanki degen adam bolg’an. Bul basliq Kusko qalasinin’ payda boliwina sebepshi bolg’an.

Taniqli Ink imperiyasinin’ ullilig’i Ispaniyag’a da jetip barg’an. Ispaniyali Fransisko Pizaro Qubla Amerikani basip alip, Inklerdi jen’di. Inkler qatti ulli xaliq edi. Olardin’ qural jaraqlari bolmasada, Ispaniyalilar olardi jen’e almag’an bolar edi.

Biraq bir na’rse olarg’a kesent berdi. Inklerdin’ arasinda awizbirshilik jog’alip, o’z-ara urislar baslang’an edi. Usi na’rse Ispaniyalilardin’ olardi jen’iwine ja’rdem berdi. Inklerdin’ imperatori Atahualpanin’ eki balasi taxt ushin talasip, birewi ekinshisin urlap, aparip qamap qoyadi. Imperator budan xabar tawip, kishi uli jasirilg’an jerge adam jiberip, u’lken ulin o’ltiriwge buyiradi. Ulken uli o’lip baratirip, a’skerlerge u’kesin a’lle qashan o’ltirttirip jibergenin aytadi. Bul waqiya Inklerdin’ arasinda o’z-ara urislardin’ kelip shig’iwina sebepshi boladi. Solay etip ulli Ink imperiyasi joq bolip ketedi.

Bul ma’selede u’yreniwdin’ hesh keshi bolmaydi. Eki yamasa u’sh adam arasindag’i mu’na’sa’betlerdi tuwrilawdin’ hesh keshi joq. Jumista, u’yde, ag’ayinlerdin’ arasinda qanday da bir artiqsha ga’p sebepli kelip shiqqan, suwiqshiliqti sa’wbetlesiwdi u’yreniw arqali tuwrilaw mu’mkin. Bunin’ ushin eki adam so’ylesip atirg’aninda bir-birin tin’lap, esitiwdi u’yreniw kerek.

Sonda ariqsha, ga’p-so’zler, talasiwlar ha’m ma’nissiz so’zlerdi aytiwdin’ ha’jeti bolmaydi. Sa’wbetlesip atirg’an adam menen qarim-qatnasin’iz jaqsi boliwin qa’lesen’iz, imka’n barinsha, og’an ma’sla’hat bermewge ha’reket etin’. Sebebi ha’zirgi ku’ni ko’pshilik, “Mnanday qiliwin’ kerek edi”, “Bunday qilg’anin’ jaqsi bolmapti”, – degen ma’sla’hetlerge zar emes. Bunday ga’pler olarg’a unamaydi. Bunin’ ornina siz imkani barinsha ma’sla’ha’t bermewge ha’reket etin’. Eger bunin’ ila’ji bolmasa, onin’ orninda ne qiliw mu’mkinligi haqqinda pikirin’izdi aytip qoyin’.

Eger jumista kimdir jumisin’izg’a jaqsi ta’sir ko’rsetpeytug’in qanday da bir na’rse qilsa, a’lbette ashiwin’iz keledi. Sol menen birge bul jumisin’izdin’ arqag’a ketewine de sebepshi boliwi mu’mkin.

Bunday jag’dayda da’rriw ashiwlanip, kereksiz ha’m keyinshelik o’kinetug’in suwiq so’zler aytpay, o’zin’izdi tinishlantirin’. Biraz waqit o’zin’izdin’ bo’lmen’iske kirip tallaw qilin’, bunday jag’dayda mu’na’sa’betlerge jaman ta’sir etpeytug’in so’zlerdi oylap ko’rin’. Son’ jumsaqliq penen ne ushin bunday bolip atirg’anin soran’. Onin’ juwabi ha’m sebebi sizdi qanaatlandirsa, bunin’ ushin bir na’rse dewdin’ keregi joq. Biraq kerisi bolsa, bul haqiyqatinda da onin’ ayibi menen bolg’an bolsa, bul ha’reketi menen sizge ha’m basqalarg’a qanshellim ziyan keltirgenin aytip, keyingi sapari onday qilmawg’a u’nden’.

Bul is barasinda artiqsha ga’plerden qashiwg’a ha’reket etin’. So’ylegenin’izde qisqa, ma’nili ha’m ta’sirli so’ylen’. Artiqsha ga’pler aqilli etip qoymaydi. Kerisinshe, siz artiqsha so’ylegenin’iz benen og’an tu’sindirejaq bolg’an pikirlerin’iz de tarqalip ketedi.

Ma’seleni aniqlastirip alg’annan son’, ol siz kelise almayatirg’an adam o’zinin’ jumisina yamasa sizge bolg’an mu’na’sa’beti tez o’zgermeydi. Bul ma’slede sabirliliq etiwin’izge tuwra keledi. O’mirde adamlar menen jasap, jumis islegenimiz ushin, uliwma kelispewshiliklerden qashiwdin’ ila’ji joq eken. Birge jumis isleytug’in adam menen yamasa tanisin’iz benen aran’izdag’i kelispewshilik haqqinda so’ylesip aliw ushin da duris waqit ha’m tuwri jer boliwi kerek. Siz ha’r qiyli temalarg’a qizig’asiz ba, onday bolsa bizlerdin’ danaliq.com saytimizg’a kirip ko’rin’. Ol sizlerge maqul boladi.