Бир сапар жасап турыуымызгада уй табалмай,балам менен досларымнын уйинде турыуымызга тууры келди. Куйеуимда хар бир досларынын уйинде жасап журди. Бир сапар куйеуим бизлерден еки кун хабар алмады. Биз жасап турган уйде азанда хамме иске,окыуга кеткен. Мен балам екеуимиз калган едик. Азанда аукатланыу ушын асханага кирдик.Жеуге хеш нарсе калмабты,хатте бир болек нан да. Баламнын карны аш еди. Оны туске дейин бир амеллеп ауытып турдым. Озимнин да карным аш еди.Ол кишкене болсада хамме нарсени тусинер еди.

Мен оган тынбай: “Хазир ажапаларын келсин нан алып келеди , кейин нан жеймиз”, дердим. Ол тез-тез есикке карап кояр хам “ажапалар кане” деб сорар еди. Есиктин конырауы жырынлаганда куанып кетер еди. Хар сапар есик конырауы басылганда консылар я болмаса сутши апа болар еди.Досларым уйге келе бермеди,хам мен кийимлеринин калталарын карай басладым .Егер бир нанга жеткидей пул тапсам ,нан алып келмекши еди. Излейберип ярымта нанга жеткидей пул таптым.Бул арада бир кун алдын достым жеген алманын биреуин тауып алып,балама бердим. Мен пул излер екенмен,ол алманы жеп теусип кабыршыгында жер еди. Мен оган: “Барып кабыршыгын мусырга таслап кел дедим”.Балам айтканымды кылар еди . Ол асханага карап кетти. Бир аздан кейин келиб, баска ханага жуырып кирип кетти. Мен ол не ушын ол жерге жуырып кирип кетти деп ,аркасынан кирдим .

Ол бийшара сол алманын кабыршыгын меннен жасырып жемекши болыпты.Сонда менин хорлыгым келди . Мен баламды тиземе алып ,Коктеги Акеме ибадат кылдым. Тапкан пулымды алып енди сыртка шыкпакшы болып турганымызда достым келип калды. Олнан хам балам ушын булочка алып келген екен. Сонда баламнын каншелик куанганын елеге дейин еслеймен.Бул хаятымда аш калган кунлеримиздин бири еди. Бундай кунлер басымыздан коп откен.Бирак хеш кашан Коктеги Акемиз бизлерди таслап коймаган . Буларды сонын ушын айтып атырман,арамызда сондай бирадарларымыз бар,тыным таппай ислейди пуллары жасаулары ушын жетпей калыуынан коркады. Бул коркыу оларды бир минутта тыныш коймайды.

Еки исте бирге ислейтугынларда бар. Егер сизда сондай адамлар катарына кирсениз,ойлап корип бир пас дем алын. Сиз Коктеги Акенин перзентисиз .Ол сизди таслап коймайды . Сиз иске буншелик берилип кетпен . Пул табыугада буншалык берилип кетпен.Бул нарсе сизди Акеден узакластырып жибереди .Коктеги Аке сизди жуда жаксы биледи хам сиз хаккынызда гамхорлык кылады .Сизге кандай ис айтса хам тез разы болып ислеп кетебермен . Жаксылап ойлан,ибадат кылын. Коктеги Аке сиздин кандай исте ислеуинизди калейди. Сиздин ислейтугын исиниз Коктеги Акеге уллылык келтирсин.Сиз Акенин калеуи менен ис тапсаныз,сиз сол исинизде берекет табасыз. Сол исинизде ауметли боласыз.

Сонда ислеп атырган исинизде жутыкларга ерисесиз . Егер бизлердин исимизди Акемиз берекелемесе тускинликке тусемиз.Мухаддес китапта жазылыуынша мийнет кылган ис хаккына хам лайыкдыр. Егер Коктеги Аке сизге ис бериуин калесениз,сол иске мас келетугын ис хаккы болыуында соран. Сол исиниздин берекелеуинда соран ,алатугын ис хаккыныздында берекелеуин соран.

Сиз кылып атырган мийнетинизди Акеге багышлан хам оннан берекет соран. Бул ибадатты хар куни кылын . Қандай ис кылыуыныздан каттий назар ол ушын Акеден берекесин соран. Сонда ол сизлердин исинизди берекетлегенини коресиз. Ен биринши Коктеги Акенин гамхор хам мехрибан екенине исенин.

. Ол өз мийнетиниң жемисин сатады. Бул күшли, дана хаял ерте азанда түрады күн батқанша мийнет қылады. Ол мийнет қылыудан тысқары хожалығына да ғамхорлық қылады, басқаларға жәрдем береди. Күйеуи ол менен мақтанады. Егер хәр бир хаял сондай болыуға умтылар екен оған ердиң жәрдеми керек болады.

Жүдә көп хаяллар ислейди, бирақ хәр бириниң ислери хәр түрли бахаланады. Көпшилик хаяллар хожалығының бюджетине пайда келтириу ушын жумыс ислейди. Басқалар болса сол ислеп атырған жумысы унағаны ушын ислейди.

Көпшилик хаяллар ушын үй жумыслары хәм перзентлер тәрбиясы ең мүхим жумыс есапланады. Бул жумысты хәр дайым жақсы ислеуге хәрекет қылады. Хаял қандай жумыс ислемесин өз жумысы менен күйеуине барекет келтириу хәм оны қууантырыуға хәрекет етеди. Оның бул хәрекетлерин қәдирлеген күйеулер жәрдем бериуи керек. Егер күйеулер өз хаялларының хәрекетлерин, мийнетлерин көрип оларды қоллап қууатласа, хаяллар будан разы болады. Олар өзлерине жоқары қойып, күйеулерин менсинбейтуғын болып кетпейди.

Хаял хәр қанша жеңиске ериссе де, хәр дайым күйеуиниң жәрдемине мүтаж болып қала береди. Бундай гезде хаялдың алдында күйеудиң абройы түспейди. Хаял хәр дайым қылып атырған ислерин қәдирлеулерин қәлейди. Егер еркеклер хожалықта хаяллардың қаншама жүдә жақсы хәрекет қылап атырғанын көрсе, әлбетте хаялын қууантырыу керек. Қандай қылып болса да қууантырыу мүхим. Үлкен сауға болыуы шәрт емес, итибар менен сауға қылынған кишкене нәрсе де хаялларды қатты қууантырады. Ямаса хақыйқый мақтау хәм күйеуиниң ол хаққында айтқан жақсы сөзлери оларға күш келтиреди. Қууанышқа толған хаял хәр гездегиден де жақсырақ хәрекет қылыуды баслайды.

Хаял хәр жумысты қылыуына қарамастан, күйеуиниң жәрдемине мүтаж болады. Күйеулер оларды рухый қоллап-қууатлап түрса, хаялдың өзине болған исеними арта береди. Үй ислери, перзент тәрбиясы олар ушын хәм кәсиби бойынша ислеуи хаялды хәдден тысқары толықтырады. Әлбетте үй ислери хәм перзент тәрбиясы олар ушын мүхим ис деп есапланады. Соның ушын да олар усы ислерди налымай қылады.

Бул оларға Қудай тәрептен берилген жууапкершилик. Бул жууапкершиликити олар бир өмир налимай қууаныш пенен орынлайды. Бирақ бул ислер еркеклер ойлағандай аңсат емес. Бул жумысларды тек хаял адам ислей алғаны ушын да Қудай оларға сондай уазыйпа берген. Мийнеткеш хаял бир уақыттың өзинде бир неше жумысларды қылыуы мүмкин. Хәм хәммесин кемшилисиз орынлайды. Бундай хаял хәтте кесел болса да тыныш дем ала алмайды. Буған үйренбеген. Ол бәрқулла хәрекетте болыуды қәлейди.

У доимо ҳаракатда бўлиб туришни истайди. Бундай хаялға ийе болған хәр бир еркек сөзсиз бахытлы болады. Хаялдың ауырын жеңил қылыу ушын еркектен көп нәрсе талап қылынбайды. Азырақ итибар менен бир ауыз мазалы сөз болса болғаны. Усылар хаялға жанар май болып хызмет қылады. Бирақ бундай хаяллардың күйеулери оларға дем алдырыу үсылын ойлап табыуы керек болады. Себеби бундай хаял өз жууапкершилигинен келип шығып дем алыуға уақтым жоқ деп ойлайды. Бирақ бундай хаял басқалардан гөре көбирек дем алыуға мүтаж болады. Соның ушын хаялыңыздың мийнетин қәдирлең. Хәм Қудайдың Сөзинде жазылғанындай Ийса Өз жәмәәтин сүйгениндей, күйеулер, сизлерде өз хаялыңызды тап солай сүйеуге шын жүректен ымтылың! Жаратқан Ийемиз бәршеңизге яр болсын! Хош сау саламат болың!

Қудай Ибрайым пайғамбарға қартайып қалғанына қармастан, Сарадан перзент көресең дегенинде, Ол бул үәдени Сара ушын да берген еди. Бизлер бул үәде тек Ибрайымға берилген деп ойласақ қәте қыламыз. Ол Сараны да жүдә жақсы билер еди. Сара да Ибрайымнан еситкени бойынша, Ибрайымның Қудайына исенер еди. Сара Қудайына исенип, узақ хәм сабырлық пенен кутти. Қудай Ибрайымға үәде қылғанындай Сараға перзент берди. Ибрайым Қудай берген үәдесин орынлауға қәдир деп исенер еди, Сараның да буған исенгени анық. Сара тири Қудай хаққында ери Ибрайымнан еситкен болса да, жыллар дауамында оның Қудай хаққындағы билимлери өсип, Қудай менен қатнасы да беккемленип барған.

Мухаддес Жазыулардың биреуинде жазылғанындай, Ески Келисимде судьялар дәуиринде Қудай бир хаялды судьялыққа таңлаған. Ол хаялдың аты Дебора еди. Дкбора мәрт, батыр хәм Қудайға бойсынатуғын әдил хаял болған. Одан алдынғы судьялардың бари еркеклер еди. Бирақ Қудай Дебораға бул исти исенип тапсырған. Дебора өз жумысын жүдә жақсы ислеген. Сол дәуирде патшалар болмаған, халықты судьялар хәм пайғамбарлар басқарған. Олар халыққа Қудайдың жол-жүрықларын жеткерип түрған екен. Дебора болса хәм пайғамбар хәм судья болған деп Мухаддес Китапта жазылған. Судьялар Қудайдың жол-жүрықларын халыққа жеткериуден тысқары халқтың арасында пайда болған келиспеушиликлерди де шешип берген.

Бундай ис ушын болса адамнан үлкен батырлық хәм даналық талап қылынады. Қудай Дебораны таңлаған екен оны усы иске ылайық деп тапқаны ушын таңлаған. Ол Қудайға бойсынып халықты 40 жылдан көбирек уақыт дауамында жүдә жақсы басқарған. Будан көринип түрыпты, Дебора Қудайға қатты исенген хәм Қудай менен жақын қарым-қатнаста болғаны. Ол Қудайдың Сөзлерин халыққа жеткериуши пайғамбар хаял еди да. Қудай менен сәубетлесиу қандай жақсы! Қәдимде Қудайды сүйген хәм Оның еркин өзин тапсырған хаяллардан және биреуи Рут.

Рут тири Қудайды билмейтуғын халық арасында өсип үлкейди, бирақ олардың елине тири Қудайды таныйтуғын хожалық көшип келип, Рут сол хожалыққа келин болып түсти. Бирақ көп өтпей, биринши қайинатасы кейин болса күйеуи менен қайнағасы да өлди. Қатты куйинген қайинене өзиниң елине кетиуге шешим қабыл қылды. Үлкен келин де ата-анасының үйине кетти, бирақ Рут қайненесине: “Сиз қай жерге барсаңыз, менде усы жерге бараман. …сиздиң халқыңызды өзимниң халқым, сиздиң Қудайыңызды өзимниң Қудайым деймен”, – деди. Оның не ушын сондай дегенин билесизбе. Ол бул хожалықта жасаған жылларында хожалық ағзаларынан Қудай хаққында жүдә көп еситкен. Ол сол еситкен тири Қудайға исенди хәм қайненесиниң Қудайын өзиниң Қудайы деп қабыл етти. Қудай оны исеними хәм қайырли ислери ушын сыйлады. Ол кележекте Патша хәм Пайғмбар Дауыттың әжеси болды. Қудай оны сондай даңққа бөледи. Бул сәубет сизге мақул келди деген үмиттимиз.

Самариялық хаял уақыясын үш бөлимге бөлсек болады. Ийса Яқыядан гөре көбирек шәкирт арттырып жүрипти, сууға шомылдырып атыр, деген хабар пәрийсейлердиң қулағына жетип барды. Сол уақытта, халқты Ийсаның Өзи емес, шәкиртлери сууға шомылдырып атырған еди. Бул хабар пәрийсейлердиң қулағына жетип барғанын Ийса еситип, Яхудиядан кетип қалып, және Жалилаға жол алды. Ол Самариядан өтиуи керек еди. Сндай қылып, Ол Самарияның Сихар деген қаласына келди. Бул қала Яқып өз улы Юсупке берген жерге жақын еди. Яқыптың қудығы да сол жерде еди.

Сизлердиң пикирңизше, Ийса тоссаттан бул жолдан жүрген бе? Ол еврейлер самариялықлардың жерлеринен өтпеслигин билетуғын едиғо?! Ийса Масийхтың қандай екенин жақсы билсеңиз, бул хаял менен ушырасыу ушын жортаға усы жолдан жүргенин билип аласызлар. “Жол жүрип шарсаған Ийса қудықтың қасында отырды. Шама менен тал түстиң уақты еди. Сол уақытта Самариялы бир хаял суу алыуға келип қалды. Ийса оған: “Маған ишиуге суу бер” деди. Ийсаның шәкиртлери болса ауқат сатып алыу ушын қалаға кеткен еди. Самариялы хаял Оған былай деди:

“Сиз еврей болсаңыз, мен болса Самариялы хаял болсам, қалай етип Сиз меннен суу бер деп сорап атырсыз?! (неге десеңиз, Самариялықлар менен еврейлер қарым-қатнас қылмайтуғын еди). Итибар брген болсаңы, күнниң қақ ортасында хәм жанып түрған гезине тууры келген гезинде ушырасып қалған. Және билесизлер хаяллар әдетте сууға бир өзлери бармайды.

Одан тысқары бул хаялдың еркеклер менен тартынбай сөйлестуғын хәм көп сөйлетуғын хаял екенин билиуге болады. Масих пенен сәубетлесип, Оның шыны менен де күтилген Масих екенин билгеннен кейин, ауылына қайтып барды. “Сол гезде Ийсаның шәкртлери келип қалды. Оның бир хаял менен сөйлесип атырғанын көрип хайран болды. Бирақ биреуи де: “Не қәлейсиз?” ямаса “Неге бул хаял менен сөйлесип атырсаң?” деген жоқ.

Хаял гүзесин сол жерде қалтырып, қалаға барып, адамларға деди: “Жүриңлер , бир Адамды көриңлер. Ол мениң қылған хәмме қылмысларымды айтып берди. Сол Масих емес пекен?” Егер оның Масих пенен сәубетин оқыған болсаңыз, бул хаялдың еркеклерге деген хәлсизлиги болғаны, оның жүреги нени излегенин билип аласыз, неге хаяллар күйеулеринен айырылып, басқа еркекке тийеди? Тек кеуили қәлеген нәрсеге ерисе алмаған хаяллар, бир нәрсени излейди.

Бирақ бул хаял Ийса Масийхты ушыратқаныдан кейин, кеуили излеген нәрсени тауды. Ол соншама қууанғаныдан, ол жамияттың ең сарқыт хаялы, яғный жеңилтек хаял болғаны ушын, ол менен хеш сөлеспейди, оған жеркениш пенен қарайтуғын еди. Ол да буны билген, бирақ кеулиндеги қәлеген нәрсеге ерискеннен қууанып, адамлар менен ортасындағы жарлықты хәм сууықлықты умытып, оларға бул хош хабарды жеткериуге асықты.

Содан билемиз ол жеңилтек хаял болғаны менен, жүреги Қудайға ымтылған еди. Ийса Масих пенен сәубетте Самариялық хаял Ол хаққында билип алды, Оған исенди хәм басқа адамларға Ол хаққында айтып берди. Ески уақытта суу тасыу хожалықтағы жас хаял ямаса қызлардың уазыйпасы болған. Самариялы хаял жас емес еди, демек оның перзенти де болмаған. Хаял Масихтың еврей екенине қарамастан, хәмме уаз кешкен хаял менен сөйлесип атырғанынан жигерленди хәм қабыл етилгенин сезди.

Ha’zirgi ku’ni hayallardi ha’r qiyli tarawlarda ushiratiwimiz mu’mkin. A’piwayi misallardin’ biri: ko’shege shiqsan’iz hayal adamnin’ mashina aydap baratirg’anin ko’resiz, yamasa jumista buxgalter, biznes ju’ritiwshi, yamasa basqariwshi boliwi mu’mkin. En’ a’hmiyetli ha’m qiyin taraw yamasa juwapkershilikte bolg’an hayal adam ol u’y bekesi. Sebebi ol perzentlerin ta’rbiyalaydi, awqat pisiredi, ku’yewi jumista bolg’anda u’ydi basqaradi ha’m tag’i basqa na’rselerdi qiladi. Uliwma alg’anda ha’zirgi aldig’a o’sip baratig’an zamanda hayallar erkek adamlardan qalispay atir desek boladi.

Burinda hayallar qanday bolg’an? Olardin’ ja’miyettegi orni qay jerde edi? Duris, ol zamanalarda hayallarg’a ko’p itibar berilmegen. Olardin’ oqip, bilim aliwi a’hmiyetli bolmag’an. Olarg’a to’men na’zerde qarag’an. Olardin’ orni tek shan’araqta bolg’an. Hayallar ku’yewine g’amxorliq etken, u’ydin’ isleri ha’m bala ta’rbiyasi menen shug’illang’an. En’ aqirinda eger bos waqitlari bolg’an bolsa qanday da bir o’ner menen shug’illanip, shan’araqti jeteklewde ku’yewlerine ja’rdem bergen. Biraq bul isler olar ushin sha’rt bolmag’an. Shan’araqti bag’iw erkek adamnin’ jumisi edi.

Biraq zaman jetilisken sayin hayallar ilimli ha’m aqilli bolip barmaqta. A’tirapqa qarasan’iz jumis isleytug’in hayallarimiz ju’da ko’p. Olar mashina aydawdi, sanaat karxanalarinda awir miynet etiwdi, basqariwdi, u’lken karxanalarda juwapkershilikli islerdi de biledi. Biraq negizi hayaldin’ orni qay jerde?

Quday du’nyani jaratqaninan son’ altinshi ku’ni Adam ata ha’m Hawa eneni jaratti. Quday erkek adamdi qalay jaratqanin ha’mmemiz bilemiz, biraq hayal adamnin’ jaratiliw tariyxin bilemizbe? Quday ne sebepten erkek adam ushin hayal adamdi jaratti?

Quday erkek adamnin’ jalg’iz boliwi jaqsi emes Men endi og’an mu’na’sip ja’rdemshi jarataman, dedi. Solay etip, Ol erkek adamdi teren’ uyqig’a jiberip, onin’ qabirg’alarinan birewin alip, oni et penen qapladi. Quday erkek adamnin’ qabirg’asinan hayal adamdi jaratti. Quday hayal adamdi jaratqaninda erkek adam ushin ja’rdemshi bolsin dedi. Negizinde hayal adamnin’ orni erkek adamnin’ qasinda. Ol ta’biyiy ra’wishte perzent ko’riwi ha’m oni o’stiriwi kerek, biraq en’ tiykari ol o’mir joldasina ja’rdemshi boliwi kerek. Ha’r qanday jag’daylarda og’an ja’rdem bere aliwi kerek. Ku’yewi tu’skinlikke tu’skende og’an da’rtles boliwi, qiynalg’an waqitinda qasinda turiwi, ma’selelerdi sheshiwge ja’rdem beriwi kerek. En’ a’hmiyetlisi ol o’mir joldasina ilayiqli ja’rdemshi bola aliwi tiyis.

Hayallar bir waqittin’ o’zinde ha’m pul tabip, u’yge qarawi ha’m balalardin’ ta’rbiyasi menen shug’ullana aliwi mu’mkin. Hayal fizikali jaqtan na’zik bolsada, ol jigerli ha’m sabirli. Jumis isleytug’in hayal ha’m jumisin ha’m u’y jumislarin ha’m bala ta’rbiyasin ten’dey orinlawg’a ha’reket etedi. Eger ha’mmesine aqil menen waqit ajiratilsa, a’lbette u’lgeriwi mu’mkin. Biraq pul tabip, u’yge qarawdi o’zlerinin’ moynina almawi kerek. Bul erkek adamlardin’ waziypasi. Shan’araqta erkek adamnin’ juwapkershilikleri menen waziypalarin o’z moynina alg’an hayal, o’z ornin jog’altqan boladi. Hayal shan’araqtag’i en’ a’hmiyetli islerge waqitinda itibar bere almasa, keleshekte o’kinip qaliwi mu’mkin.

Sonin’ ushin ha’r kim o’zinin’ ornin bilip, sog’an qarap is ko’rilse ha’mmesi kewildegidey boladi. Bu’gingi sa’wbetimizdi usi jerde juwmaqlaymiz. Eger sa’wbetimiz sizge maqul bolg’an bolsa yamasa usi tema boyinsha pikirlerin’iz bolsa bizlerge jazip jiberin’. Bizlerdi tin’lag’anin’iz ushin minnetdarmiz.

Shan’araqtag’i baylanislardin’ ju’da a’hmiyetli ekenligi ha’mmemizge belgili. Buni duris tu’sinbegen hayal ha’m erkekler u’lken tu’sinbewshiliklerde adasip qaladi. Tek g’ana aqil, oyi yamasa an’ina baylanip qalg’an erkek adam, sezimlerge bay hayalin tu’siniwdi qa’lemeydi. Son’ hayali ku’yewinin’ bunday suwiq mu’na’sa’betin tu’sinbey, qapashilig’i jiynalip, keshirmey baslaydi.

Bul jerde negizi ma’selenin’ tamiri qay jerde? Hayallar miyir-muhabbat, ku’yewi ha’m perzentlerine g’amxorliq ko’rsetiwde ha’mme waqit aldinda ju’redi. Erkekler ko’binese ken’eslerge, ma’sla’ha’tlerge su’yenip is tutadi. Olar ha’mme waqit aqilli ha’m danali hayalinin’ ja’rdemine mu’ta’j boladi.

Hayallar ku’yewlerinin’ sezimlerdin’ natanis ma’mleketine alip kiriwde jol baslawshilar bolip tabiladi. Ku’yewler tek g’ana hayallarin hu’rmet etiwi, ishki sezim ta’repinen olarg’a erip bariwi, ba’lkim shan’araqta saw-salamat atmosferani jaratiwda qiyin waziypani orinlawda, hayallarina turaqli, o’z waqitinda ja’rdem beriwi, olardi qollap-quwatlawi sha’rt. Eger erkek adam hayalinin’ ha’reketlerine tosqinliq etip, kesent etse, aqiri hayaldin’ ruwxi sinip qaliwi mu’mkin.

Eger hayallardin’ miyir-muhabbati qayta-qayta basilip taslana berse, kewilleri ezilip, tu’skinlikke tu’sip qaladi. Biraq eger ku’yewler hayalinin’ sezimlerin qa’dirlep, barqulla onin’ pikirlerin tin’lasa, bunday shan’araqta erli-zayip ortasindag’i mu’na’sa’betler qimbatbahali, ku’shli ha’m ju’da qa’dirli boladi. O’z-ara jilli mu’na’sa’betler ishinde erli-zayip ja’nede jaqinlasip, bir-birine su’yenip jasaydi. Bunday shan’araqlar Jaratqannin’ ulli siyi esaplanadi.

Adamnin’ tez-tez su’t iship, sutli aziq-awqattan paydalaniwi, den -sawliq ushin paydali eken. Ta’biyiy maldin’ su’tin alalmag’animiz ushin ha’zirgi ku’ni quritalg’an su’t yamasa qutilarda satip atirg’an su’tlerdi aliwimizg’a tuwra kelip atir.

Geybirewler quritilg’an su’t penen konservalang’an su’ttin’ paydasi bar joqlig’i haqqinda gu’mansiraydi. Olardin’ gu’manlari duris yamasa naduris ekenin sa’wbetimizdin’ dawaminda esitip, bilip alasiz.

Balalig’imizdan beri su’t ju’da paydali, quraminda insan organizimi ushin kerekli bolg’an vitaminler bar ekenligin jaqsi bilemiz. Biraq geybirewler su’t tek g’ana balalar ushin paydali, jasi u’lkenlerdin’ asqazaninin’ buziliwina alip keledi ha’m organizimi su’tti ko’tera almaydi, dep aytadi. Negizinde su’t ha’r bir jastag’i insan ushin paydali. Adamnin’ laktozani sin’dire almawi jasina emes, genetikasina baylanisli eken. Eger siz balalig’in’izdan su’tti jaqsi ko’rsen’iz, odan ju’z burman’. Neshe jasta bolsan’izda su’t ishe berin’.

Medetsina tarawinin’ qanigiylerinin’ pikirlerinshe, ju’rek ha’m qan-tamir keselligine shaling’anlar ushin su’t paydali eken. Sebebi su’tte qan-tamirlar ha’m ju’rek is ha’reketin jaqsilaytug’in kaliy bar eken. Endi ja’ne quritilg’an su’tke qaytsaq. Aq ren’degi bul untaq, qoyiwlang’an su’tten tayarlanadi eken. Uzaq mu’ddet qaynag’an su’t qoyiwlastirilip, quritiladi. Son’ untaqlang’ansha maydalanip eziledi. Paydalaniwdan aldin untaq issi suwda aralastiriladi. Tap usi untaq balalardin’ awqatinda paydalaniladi ha’m vitaminler menen bayitiladi. Quritilg’an su’t uzaq waqit saqlaniwi ushin vakuwm idislarg’a salinadi yamasa inert gazden paydalaniladi.

Joqarida aytip o’tkenimizdey ta’biyiy su’tte vitaminler sani joqari, da’mi de o’zgeshe, paydasi da a’jayip. Ta’biyiy su’tti satip aliwda da sipatina itibar beriw kerek. Taza mal su’ti qoyiw boladi. Oni idistan bosatqanin’izda idista su’ttin’ qoyiw aq izi qaladi. Qullasi saw ha’m jaqsi o’mir jasawdi qa’lesek, ha’r ku’ni su’t ha’m su’tli aziq-awqatlardi jep turayiq. Ta’biyiy su’t taba almay qalg’animizda, quritilg’an yamasa qutilarg’a quyilg’an su’tler bizlerge ja’rdemge keledi. Bizler bul su’tlerdi tek g’ana mazali tag’amlar emes, ba’lkim olardan qatiq ha’m tvorog ta tayarlawimiz mu’mkin eken. Ha’mme jaqsi ko’rip paydalanatug’in muz qaymaq ta quritilg’an su’tten tayarlanadi eken. Hu’rmetli doslar, bizlerdin’ danaliq.com saytlarimiz sizler ushin ha’r qiyli temalarda mag’liwmatlar beriwge tayar.

Birinshi haqiyqat bul, Quday adamdi tiykarg’i ha’rekettegi jeke adam etip jaratti. Bir kisi adam haqqinda bilay degen eken: “Barliq waqiyalar erkek adamnin’ a’tirapinda boladi…” Onin’ bul ga’pinde jan bar, sebebi Quday hayal ati menen emes, erkek ati menen pu’tkil adamzatqa at berdi. Tariyxqa na’zer salsaq, Quday negizi erkeklerge qarata aytqan. Hayal emes erkek ha’mme haywanlarg’a at berdi. Erkek hayaldin’ emes al hayal erkektin’ qabirg’asinan jaratilg’an. Hayal erkek ushin jaratilg’an ha’m onin’ aldina alip kelingen. Adam-ata hayalg’a Hawa ene dep at qoydi.

Bizler Jaratilis kitabinan Quday adamdi yag’niy erkek adamdi qalay jaratqanin ha’m oni kerekli na’rseler menen ta’minlegeni haqqinda oqiymiz. Basqa waqiyalar bolsa a’lbette erkek adam menen baylanisli tu’rde o’tedi. Quday Adamdi birinshi bolip jaratti. Quday birinshi erkekti son’ hayaldi jaratti. Ele hayal payda bolmay turip, Quday Adamg’a jaqsi ha’m jamandi biliwge bolatug’in taldin’ miywesinen jemewdi qadag’alag’an edi. Adam ata buni Hawa enege aytti. Adam pu’tkil jer ju’zinin’ ha’kimi edi. Ol pu’tkil adamzattin’birinshi wa’kili edi. Adam ata tosattan yamasa biykarg’a birinshi bolip jaratilmag’an. Adamnin’ birinshi bolip jaratiliwinin’ tiykari yag’niy sebebi bar. Jaratilis kitabinin’ jaziliwinsha ruwxlantirg’an Quday, Paveldi de usi haqqinda jaziwg’a ruwxlantirg’an.

1 Timofey 2 bap 12-13 ayatlarda bilay jazilg’an: “Hayaldin’ ta’lim berip, er adamdi basqariwina ruxsat etpeymen. Hayal tinish bolsin. O’ytkeni da’slep Adam-ata, son’inan Hawa-ene jaratildi”. Adamzattin’ jetilisiwinin’ tariyxina na’zer salatug’in bolsaq, erkekler ja’miyetti basqarg’an. A’lbette tariyxta matriarxat da’wir de bolg’an. Biraq ja’ne Jaratilis kitabina qaraytug’in bolsaq, Qudaydin’ o’zi patriarxti jaratti. Quday hayaldi erkektin’ qabirg’asinan aldi. A’jayip ta’repi Quday Adam ata menen Hawa eneni eki tu’rli usilda jaratti. Hayal adam erkek adamnin’ qabirg’asinan jaratilg’an eken, onin’ o’mirdegi waziypasi da erkek adamdikinen pariq qiladi. Oni qalay bilemiz. Bul haqqinda Muxaddes Kitap bilay deydi: “Sebebi erkek hayaldan emes, al hayal erkekten kelip shiqqan”.

Quday hayaldi erkek ushin jaratti. Jaratilis 2 bap 18 ayatta bilay jazilg’anin oqiymiz: “Adamnin’ jalg’iz bolg’ani jaqsi emes, og’an ilayiqli ja’rdemshi jarataman”, degen. Quday adamnin’ jalg’iz bolg’ani og’an jaqsi emes ekenin bilip, og’an tuwri keletug’in ja’rdemshi jaratiwg’a qarar etken. Ol sol birinshi jaratilg’an adamg’a uqsag’an ha’m odan pariq etiletug’in insan edi. Onin’ o’zine tuwri biologik, fiziologik ha’m psixologik ta’repleri bar edi. Ol Adam atani toltiriw ha’m jer ju’zinde na’sil qaldiriwg’a ja’rdem beriw ushin jaratilg’an edi. Odan tisqari ol adam menen muhabbatta birlesiwi kerek edi. Quday erkekke hayal ushin at qoyiw huquqin berdi.

Quday erkek penen hayaldi ten’ qilip jaratti. Sizler joqarida aytip o’tken haqiyqatlardan ne ushin erkek penen hayal ten’ ha’m bir waqittin’ o’zinde bir-birinen pu’tkilley pariq qilatug’inin bilip aldin’iz.

Isenim Qudaydin’ kim ekenligine ha’m Onin’ bergen wa’desine u’mit etedi eken. Haqiyqiy isenim ha’mme waqit aktiv ha’rekette boladi. Bizlerdin’ ko’zlerimizge ko’rinbeytug’in na’rsege iseniwimizdi sorag’ani ushin bizlerdin’ ha’mme waqit isenimde ju’riwimiz qiyin. Demek, bul ko’binshe qaran’g’iliqta ju’riwimizdi bildiredi.

Quday bizlerdin’ “ko’zge ko’rinetug’in na’rselerge emes, al isenimimizge su’yenip jasawimizdi” soraydi. Isenim qaran’g’iliqta Qudaydin’ qolinan uslap ju’riwdi bildiredi.

Aspandag’i A’kemiz, men ha’lsizben, men Sag’an iseniwdi qa’leymen, biraq mag’an bul qaran’g’iliqta isenim menen ju’riw qiyin. Men tek g’ana Sag’an intiliwdi qa’leymen. Bul o’mirde tu’sinbeytug’in na’rseler, ko’re almaytug’in ha’m mag’an hesh qanday ma’ni an’latpaytug’in na’rselerdin’ izinen bariwdi toqtatip, Sag’an iseniwdi qa’leymen. Mag’an Muxaddes Ruwxin’di berip ruwximdi jan’alawin’di sorayman. Sag’an bolg’an isenimime ku’sh beriwin’di sorayman. Awmiyn.

Duris, Evreylerge jazilg’an xattin’ 11:6 ayatinda bilay jazilg’an: “…kim de kim Qudayg’a jaqinlamaqshi bolsa, Onin’ bar ekenine ha’m Onin’ O’zin izlegenlerdi siyliqlawina iseniwi tiyis.”

Bu’gingi esittiriwimizdin’ temasin “Hayaldin’ orni” dep belgiledik. Kelin’ sa’wbetimiz basinda Jaratilis Kitabinin’ 2:18 ayatinda jazilg’an “Adamnin’ jalg’iz bolg’ani jaqsi emes, og’an ilayiqli ja’rdemshi jarataman”, dep aytqanin ko’rip shig’ayiq. Demek, tu’siniwimiz boyinsha Quday hayaldi erkek adam ushin ja’rdemshi etip berdi. Biraq rastin aytatug’in bolsaq ko’binshe bizler hayallardan ja’rdemshi retinde emes, al a’piwayi jumisshi retinde paydalanatug’in ko’remiz.

Kelin’ awil sharayitinda miynet etip atirg’an hayallardin’ orni qanday ekenligi haqqinda bir qarap ko’reyik. Olardin’ waziypasi, azanda erte turip, kir juwiw, awqat pisiriw, mallarg’a qaraw, jer awdariw, u’ylerdi tazalaw, ayta bersek bulardin’ izide tawsilmaydi. Qa’dirli tin’lawshilar, sizlerdin’ pikirlerin’izshe hayallardin’ orni usinday boliwi kerek pe? Menin’ oyimsha ko’pshiligimiz bul pikirge razi bolmaymiz. Bazi waqitlari Masiyxiy tuwisqanlarimizdin’ arasinda da o’z hayallarina a’piwayi jumisshi retinde qaraytug’in, u’y jumislarinda ja’rdem beriwge u’yalatug’in, bul tek g’ana hayallardin’ waziypasi dep aytatu’in tuwisqanlarimiz ha’m tabiladi.

Bir erli zayip awilg’a ata-anasin u’yine miymang’a baripti. Hayali sol u’yge kelin bolip tu’skenlikten, miyman boliina qaramay olarg’a u’y islerinde ja’rdemlesip ju’ripti. Sonda ku’yewide o’z hayalina ja’rdem bere baslapti, og’an daladan suw tasip ja’rdem beripti. Ha’mme qilatug’in islerin islep bolip awildag’i joralin ko’riwge barg’anda, olar naraziliq bildiripti, yag’niy joralarinin’ pikirlerinshe hayalina daladan suw tasip berip naduris qildin’ dep aytipti. Haqiyqiy erkek adam bunday u’y islerinde ja’rdem bermeydi dep aytipti. Sol waqitta doslarina hayaldin’ ornin tu’sindiriwge ha’reket etipti biraq joralari hesh tu’sinbepti.

Qa’dirli tin’lawshilar, Quday hayallardi qul retinde emes, al ja’rdemshi retinde jaratqan edi. Olar ha’m erkek adamnin’ qabirg’asinan jaratilg’an edi. Sonin’ ushin hayallar ha’mme jerde o’zlerinin’ ornin tabiw ushin erkekler ha’m olarg’a ja’rdem berse ju’da jaqsi bolar edi dep oylayman. Hayallarg’a a’piwayi u’y jumislarinda ja’rdem berilsede bul olar ushin u’lken ja’rdem eken. Hayallar ushin shu’kirshilik bildiriw, jag’imli so’zler, olarg’a bolg’an hu’rmet, olardi jaqsi ko’riw, hayallar ushin ha’mme jerde o’z ornin tabiwda u’lken ja’rdem boladi dep oylayman. Hayallardin’ ha’m kewillerine ha’m ju’reklerine qulaq salayiq olardin’ pikirlerin tin’layiq. Hu’rmetli tin’lawshilar eger sizlerge bizlerdin’ pikirlerimiz unag’an bolsa yamasa o’z pikirlerin’iz bolsa bizlerge xabar jazip qaldirin’ ha’m pikirlerin’iz benen bo’lisin’. Bizler olardi oqip ha’m esitip quwanamiz! Sizler menen keyingi esittiriwimde ushirasqansha saw-salamat bolin’!